Wiecie, co okazało się po kilku tygodniach? Wcale nie było tak strasznie (a miałam okazję rozpoczynać pracę zarówno w przedszkolu, jak i w szkole – i to w trakcie roku szkolnego, co wydawało mi się jeszcze większym wyzwaniem). Oczywiście stres był ogromny, ale z czasem wszystko zaczęło się układać.
Patrząc z perspektywy czasu, wiem jednak, że jest kilka rzeczy, które bardzo chciałabym usłyszeć jeszcze przed rozpoczęciem swojej pierwszej pracy. Dzięki nim poczułabym się pewniej, uniknęłabym części niepotrzebnego stresu i po prostu łatwiej odnalazłabym się w nowej roli.
Jeśli więc we wrześniu po raz pierwszy staniesz przed klasą lub rozpoczniesz pracę w przedszkolu, ten wpis jest właśnie dla Ciebie. Zebrałam wskazówki, których sama szukałam na początku swojej drogi zawodowej, a o których niestety rzadko mówi się podczas studiów.
1. Nie musisz wiedzieć wszystkiego
To chyba najważniejsza rzecz, którą chciałabym usłyszeć przed rozpoczęciem pracy. Po studiach często wydaje nam się, że powinnyśmy znać odpowiedź na każde pytanie i od pierwszego dnia radzić sobie ze wszystkim. Rzeczywistość wygląda jednak zupełnie inaczej.
Studia dają solidne podstawy, ale nie nauczą Cię wszystkiego. W pierwszych tygodniach pojawi się mnóstwo pytań dotyczących dokumentacji, dziennika elektronicznego, organizacji pracy, szkolnych procedur czy codziennych obowiązków. I to jest całkowicie normalne.
Nikt nie oczekuje od Ciebie perfekcji. Każdy nauczyciel kiedyś zaczynał i uczył się zawodu krok po kroku. Daj sobie czas, nie bój się popełniać błędów i pamiętaj, że z każdym kolejnym tygodniem będziesz czuć się coraz pewniej. To, że dziś czegoś nie wiesz, nie oznacza, że nie będziesz świetnym nauczycielem.
2. Masz mentora – korzystaj z jego doświadczenia
Od pierwszego dnia pracy rozpoczynasz przygotowanie do zawodu nauczyciela. Obecnie trwa ono 3 lata i 9 miesięcy, a przez cały ten okres będzie wspierać Cię mentor. Jego zadaniem jest nie tylko obserwowanie Twojej pracy, ale przede wszystkim pomoc w odnalezieniu się w szkolnej rzeczywistości.
Nie bój się zadawać pytań i przyznawać, że czegoś nie wiesz.
Naprawdę lepiej pięć razy zapytać mentora niż raz popełnić błąd, kierując się odpowiedzią znalezioną na Facebooku. Grupy dla nauczycieli są świetnym miejscem do wymiany doświadczeń, ale pamiętaj, że każda szkoła funkcjonuje trochę inaczej. To, co w jednej placówce jest standardem, w innej może wyglądać zupełnie inaczej. Dlatego w sprawach dotyczących organizacji pracy zawsze warto upewnić się u mentora, dyrektora lub bardziej doświadczonych nauczycieli ze swojej szkoły.
W trakcie przygotowania do zawodu będziesz również podlegać ocenie pracy. Jedna z nich odbywa się w drugim roku, a kolejna na zakończenie przygotowania. Aby przystąpić do egzaminu na nauczyciela mianowanego, musisz uzyskać co najmniej dobrą ocenę pracy. Brzmi poważnie, ale spokojnie — nie wygląda to już tak jak dawniej, gdy nauczyciele przygotowywali ogromne teczki awansu.
3. Pamiętaj o świadczeniu na start
Rozpoczynając pracę jako nauczyciel w publicznej szkole, możesz mieć prawo do jednorazowego świadczenia na start w wysokości 1000 zł. Co ciekawe, wiele początkujących nauczycieli dowiaduje się o nim dopiero od koleżanek i kolegów z pracy, dlatego warto wiedzieć o nim wcześniej.
Świadczenie przysługuje nauczycielom rozpoczynającym pracę w zawodzie, którzy spełniają warunki określone w przepisach. Jeśli nie masz pewności, czy również Ci się należy, zapytaj o to dyrektora szkoły lub pracownika kadr. Lepiej upewnić się od razu, niż po czasie dowiedzieć się, że przegapiłaś możliwość jego otrzymania.
To niewielka kwota, ale na początku pracy może okazać się bardzo pomocna – zwłaszcza jeśli planujesz zakup pomocy dydaktycznych, książek czy wyposażenia do swojej klasy.
4. Relacje są ważniejsze niż idealna lekcja
Na początku swojej pracy bardzo chciałam, żeby każda lekcja była perfekcyjna. Przygotowywałam prezentacje, drukowałam mnóstwo materiałów i planowałam każdą minutę zajęć. Z czasem zrozumiałam jednak, że dla dzieci najważniejsze jest coś zupełnie innego.
Uczniowie prawdopodobnie nie zapamiętają, jak wyglądała Twoja prezentacja ani jakie ćwiczenie wykonywaliście na trzeciej lekcji we wtorek. Zapamiętają natomiast nauczyciela, przy którym czuli się bezpiecznie, wysłuchani i akceptowani.
Oczywiście warto przygotowywać ciekawe zajęcia, ale nie kosztem budowania relacji. Czasem rozmowa z uczniem, wspólny śmiech czy zauważenie jego gorszego dnia znaczą więcej niż najlepiej zaplanowany scenariusz lekcji.
5. Nie wydawaj od razu fortuny na pomoce i rozwój
To chyba jeden z najczęstszych błędów początkujących nauczycieli. Kiedy zaczynamy pracę, mamy ochotę kupić wszystko – laminator, organizer, dekoracje, gry, pomoce dydaktyczne czy gotowe materiały. Sama też miałam takie podejście.
Zanim jednak wydasz swoje pieniądze, najpierw poznaj swoją klasę. Może się okazać, że połowy kupionych pomocy w ogóle nie wykorzystasz, a Twoi uczniowie będą potrzebowali czegoś zupełnie innego. Jeśli szkoła dysponuje budżetem na zakup materiałów – świetnie. Jeśli nie, na początek poszukaj darmowych rozwiązań.
To samo dotyczy rozwoju zawodowego. W internecie znajdziesz mnóstwo bezpłatnych webinarów, szkoleń i materiałów edukacyjnych. Jeżeli planujesz studia podyplomowe, koniecznie sprawdź, czy w Twoim mieście, województwie lub szkole nie są dostępne programy dofinansowania.
I jeszcze jedna rzecz – nie twórz wszystkiego od zera. Korzystanie z gotowych materiałów nie oznacza, że jesteś gorszym nauczycielem. Wręcz przeciwnie – oszczędzasz czas, który możesz poświęcić na to, co naprawdę ważne: budowanie relacji z uczniami i przygotowanie wartościowych zajęć.
6. Dokumentuj ważne sytuacje
Od pierwszych dni pracy wyrób sobie nawyk sumiennego prowadzenia dokumentacji. Jeśli jesteś wychowawcą, regularnie uzupełniaj teczkę wychowawcy. Zapisuj także ważne rozmowy z rodzicami, konflikty, nietypowe zachowania uczniów czy inne istotne wydarzenia.
Pamiętaj, że rodzice bywają różni. Nie bierz wszystkiego do siebie, stawiaj jasne granice i dbaj o spokojną, rzeczową komunikację. Dobrze prowadzona dokumentacja i zapisane ustalenia z rodzicami mogą uchronić Cię przed wieloma nieporozumieniami.
Na początku może wydawać się to niepotrzebne, ale po kilku miesiącach trudno przypomnieć sobie wszystkie szczegóły. Uwierz mi – taka dokumentacja potrafi naprawdę ułatwić pracę i dać Ci większe poczucie bezpieczeństwa.
7. Nie porównuj się do innych nauczycieli
Media społecznościowe pokazują głównie piękne dekoracje, kreatywne lekcje i idealnie zorganizowane klasy. Nie widać jednak lat doświadczenia, nieudanych zajęć ani godzin spędzonych na przygotowaniach.
Nie porównuj swojego pierwszego roku pracy z dwudziestym rokiem pracy nauczyciela, którego podziwiasz. On również kiedyś zaczynał, stresował się pierwszym zebraniem z rodzicami i zastanawiał, czy dobrze prowadzi swoje lekcje.
Daj sobie czas. Każdy nauczyciel kiedyś zaczynał i nikt nie staje się ekspertem od pierwszego dnia.
8. Nie próbuj być idealnym nauczycielem
Na początku pracy bardzo łatwo wpaść w pułapkę udowadniania sobie i innym, że jesteś dobrym nauczycielem. Chcesz przygotować najciekawsze lekcje, mieć pięknie udekorowaną klasę, zgłaszać się do konkursów, organizować dodatkowe wydarzenia i angażować się we wszystko, co dzieje się w szkole.
Tylko... naprawdę nie musisz.
Pierwsze miesiące to czas, w którym przede wszystkim poznajesz swoich uczniów, uczysz się szkolnych procedur i odnajdujesz się w nowym miejscu. To właśnie na tym warto skupić swoją energię. Konkursy, projekty czy dodatkowe inicjatywy mogą poczekać.
Pamiętaj również, że będziesz popełniać błędy. Nieudana lekcja, zapomniane karty pracy, pomyłka w dokumentacji czy ćwiczenie, które zupełnie nie zainteresowało uczniów – to wszystko zdarza się każdemu nauczycielowi, nawet temu z wieloletnim doświadczeniem.
Nie traktuj takich sytuacji jak porażki. Potraktuj je jako lekcję. Każdy błąd uczy Cię czegoś nowego i sprawia, że następnym razem będzie po prostu łatwiej.
Nie musisz być idealnym nauczycielem. Dzieci nie potrzebują osoby, która nigdy się nie myli. Potrzebują nauczyciela, który jest autentyczny, zaangażowany i każdego dnia stara się być dla nich wsparciem. I to w zupełności wystarczy.
9. Dbaj o siebie
Praca nauczyciela ma jedną specyficzną cechę – nigdy się nie kończy. Zawsze znajdzie się kolejna lekcja do przygotowania, sprawdziany do sprawdzenia, dekoracja do zrobienia czy wiadomość od rodzica, na którą "warto jeszcze odpisać". Bardzo łatwo wpaść w przekonanie, że trzeba pracować do późnego wieczora, aby być dobrym nauczycielem.
Ja też na początku tak robiłam. Chciałam, żeby wszystko było dopracowane, dlatego często siedziałam nad materiałami do późnych godzin. Z czasem zrozumiałam jednak, że taka praca nie jest możliwa na dłuższą metę.
Już od pierwszego roku warto uczyć się organizacji czasu i stawiania granic. Nie musisz odpowiadać na każdą wiadomość od razu ani przygotowywać perfekcyjnych materiałów na każdą lekcję. Odpoczynek nie jest oznaką lenistwa czy braku zaangażowania. Jest niezbędny, jeśli chcesz przez wiele lat wykonywać ten zawód z radością.
Pamiętaj też, że pierwszy rok pracy jest najtrudniejszy. Wszystko jest nowe – uczniowie, dokumentacja, obowiązki i odpowiedzialność. To normalne, że czasem będziesz czuć się zagubiona albo zmęczona. Z każdym miesiącem będzie jednak łatwiej. Nabierzesz doświadczenia, wypracujesz własne sposoby pracy i wiele rzeczy stanie się dla Ciebie naturalnych.
Na koniec chciałabym zostawić Ci jedną myśl, którą sama chciałabym usłyszeć przed swoim pierwszym wrześniem: nie musisz być idealnym nauczycielem. Wystarczy, że każdego dnia będziesz starać się być odrobinę lepszym niż wczoraj. To naprawdę wystarczy.
Pierwszy rok pracy nauczyciela potrafi być piękny, ale jednocześnie bardzo wymagający. Będą momenty zwątpienia, stresu i zmęczenia. Będą lekcje, z których nie będziesz zadowolona, rozmowy z rodzicami, które długo zostaną w Twojej głowie, i dni, w których pomyślisz: „Czy na pewno się do tego nadaję?”.
Ale będą też chwile, których nie zapomnisz. Pierwsze „Dziękuję”, uśmiech ucznia, który w końcu uwierzył w siebie, czy moment, gdy zobaczysz, że Twoja praca naprawdę ma znaczenie. To właśnie dla takich chwil wielu z nas zostaje w tym zawodzie.
Pamiętaj, że nie musisz być idealna. Zadawaj pytania, korzystaj ze wsparcia bardziej doświadczonych nauczycieli i daj sobie czas na naukę. Każdy z nas kiedyś zaczynał i nikt nie stał się świetnym nauczycielem z dnia na dzień.
Mam nadzieję, że ten wpis pomoże Ci wejść w nowy rok szkolny z większym spokojem i pewnością siebie. Trzymam za Ciebie mocno kciuki i wierzę, że poradzisz sobie lepiej, niż dziś Ci się wydaje
